و بعد از حقيقت جز گمراهى چيست ؟ وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ . « 1 » و برخى از مردم كسانىاند كه سخن بيهوده را خريدارند تا [ مردم را ] بى [ هيچ ] دانشى از راه خدا گمراه كنند . طبق استنادِ منابع تفسيرى ، اين آيات در باره آواز و آلات موسيقىِ مربوط به آن است كه چون ميان فقها ديدگاه‌هاى مختلفى وجود دارد ، مىبايد به سيرهء عملى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله ، سيرهء عملى ائمه اطهار عليهم السلام و يا سيرت صحابه و خلفاى اسلامى پرداخت . نظر اسلام دربارهء هنر اكنون كه جايگاه هنر در اسلام و انواع هنر اصيل و غير آن مشخص شد ، مىبايد نظر كلى اسلام در باره اصل هنر را نيز جويا شويم تا بتوانيم به بسيارى از پرسش‌هاى اساسى تاريخ تمدن اسلامى پاسخ دهيم . همواره دو ديدگاه مخالفان و يا طرفداران هنر براى نفى يا اثبات حرمت و يا حلّيت هنر در مقابل هم صف‌آرايى كرده و مقالات و آثار بىشمارى را نگاشته‌اند . از آنجا كه پرداختن به همه آراء و ديدگاه‌هاى اين دو جريان فكرى بسيار پردامنه است و در اين مجال مختصر نمىگنجد ، تنها به اختصار به كلياتى اشاره خواهد شد . با بررسى تاريخ هنر مىتوان به نيكى دريافت كه همواره هنر با ساده‌ترين شكل خود در خدمت دين اعم از الهى و غير الهى بوده است . ساده‌ترين شكل معمارى معابد و سروده‌هاى مذهبى و شمايل‌نگارى و اشكال مختلف هنرهاى نمايشى و آيينى و يا آثار تجسمى و صنايع دستى ، با دين‌هاى الهى و غيرالهى ارتباطى تنگاتنگ داشته‌اند . پيكره‌تراشان زبده در خدمت بت و اصنام ، شمايل‌نگاران برجسته در خلق تصاوير مذهبى و الهه‌هاى خيالى و شبيه‌سازان موجودات زنده نيز مدتى در كنار ساير بخش‌هاى تمدنى مىكوشيدند و بخشى از شادخوارى ، لهو و لعب و خوشگذرانى گروه فاسقان را تأمين ، و از اين‌سو مظاهر يكتاپرستى را كم‌رنگ كرده بودند . ساختمان معابد به بهترين شكل ممكن بنا مىشد و هنرهاى تجسمى نيز در زيباسازى محيط بسيار نقش‌آفرين بودند .

--> ( 1 ) . لقمان ( 31 ) : 6 .